نقشه را قبل از محاسبه بنویس
بسیاری از مسائل شیمی یک مسیر تبدیل دارند. داده ممکن است برحسب گرم باشد، نسبت واکنش با مول بیان شود و پاسخ دوباره جرم یا تعداد ذره بخواهد. پیش از وارد کردن عددها، مسیر را فقط با نام کمیت و واحد بنویس: «گرم مادهٔ اول ← مول مادهٔ اول ← مول مادهٔ دوم ← گرم مادهٔ دوم». این خط، نقشهٔ راهحل است.
مرحلهٔ اول: داده و خواسته را با واحد جدا کن
زیر عدد داده خط بکش و واحدش را کنار آن نگه دار. سپس خواسته را دقیق بنویس. عبارت «مقدار محصول» کافی نیست؛ معلوم کن جرم، مقدار ماده، حجم یا تعداد ذره خواسته شده است. اگر واحد آغاز و پایان یکی است، باز هم ممکن است عبور از مول لازم باشد.
مرحلهٔ دوم: دروازهٔ مول را پیدا کن
در محاسبات واکنش، ضرایب معادله نسبت مقدار مادهها را نشان میدهند. بنابراین داده را به مول تبدیل کن، نسبت ضرایب را اعمال کن و سپس مول مادهٔ خواستهشده را به واحد نهایی ببر. جرم مولی پلی میان گرم و مول است؛ تعداد ذره نیز با ثابت مربوط به تعداد ذرات در یک مول به مول متصل میشود.
در واکنش 2H₂ + O₂ → 2H₂O اگر مقدار مول هیدروژن داده شده و مول آب خواسته باشد، نسبت تبدیل از ضرایب معادله میآید: به ازای ۲ مول H₂، دو مول H₂O تشکیل میشود. پیش از هر محاسبه بررسی کن معادله موازنه است.
مرحلهٔ سوم: کسر تبدیل را طوری بچین که واحد حذف شود
هر کسر تبدیل باید واحد قبلی را حذف و واحد بعدی را باقی بگذارد. اگر با گرم شروع کردهای، واحد گرم باید در صورت یک عبارت و مخرج عبارت بعدی قرار گیرد. واحدها را واقعاً خط بزن؛ این کار تزئینی نیست و جهت وارونهٔ کسر را آشکار میکند.
مرحلهٔ چهارم: سه کنترل پایانی
- موازنه: نسبت مولی را از معادلهٔ موازنهشده برداشتهای؟
- واحد: تنها واحد باقیمانده همان واحد خواسته است؟
- اندازه: با بزرگتر شدن داده، رفتار پاسخ با رابطهٔ مسئله سازگار است؟
خطای خودت را چگونه پیدا کنی؟
راهحل را از آخر به اول بخوان. واحد جواب را به واحد مرحلهٔ قبل برگردان و ببین هر تبدیل یک دلیل مشخص دارد یا نه. خطا را با یکی از برچسبهای «موازنه»، «تبدیل به مول»، «نسبت ضرایب»، «تبدیل نهایی» یا «محاسبه» در دفترچهٔ خطا ثبت کن.
برای رفع اشکال شیمی چه بنویسیم؟
معادله، داده، خواسته و زنجیرهای را که ساختهای همراه سؤال بفرست. مشخص کن اولین واحدی که حذف نمیشود کدام است. راهنمای پرسیدن سؤال دقیق کمک میکند بهجای درخواست جواب نهایی، همان حلقهٔ گمشده را بپرسی.
مسئله شیمی را مرحلهبهمرحله بپرس