رفع اشکال ریاضی با روش «داده، خواسته، پل»

اول محل گره را پیدا کن

دیدن پاسخنامه از خط اول تا آخر ممکن است حس فهمیدن بدهد، اما هنگام حل سؤال بعدی دوباره متوقف می‌شوی. پیش از دیدن راه‌حل، صفحه را به سه قسمت تقسیم کن: داده، خواسته و پل.

۱. داده

هر چیزی را که مسئله به تو داده، با واحد یا شرطش بنویس. در هندسه، برابری ضلع‌ها هم داده است؛ در تابع، دامنه هم داده است؛ در احتمال، «بدون جایگذاری» یک شرط مهم است.

۲. خواسته

دقیقاً یک عبارت بنویس: «باید چه چیزی را پیدا یا ثابت کنم؟» اگر خواسته را با کلمه‌های خودت نمی‌توانی بگویی، هنوز صورت سؤال را کامل نفهمیده‌ای.

۳. پل

یک فرمول یا رابطه پیدا کن که هم یکی از داده‌ها و هم خواسته در آن حضور دارند. این رابطه پل است. اگر چنین فرمولی پیدا نشد، یک مجهول میانی لازم داری.

اگر پل را پیدا نکردیم چه کنیم؟

از خواسته یک گام به عقب برو. برای محاسبهٔ مساحت چه لازم داری؟ طول و عرض. کدام‌یک را نداری؟ عرض. برای عرض چه رابطه‌ای داری؟ محیط. این حرکت معکوس جلوی امتحان کردن بی‌هدف فرمول‌ها را می‌گیرد.

چطور سؤال رفع اشکال ریاضی بپرسیم؟

سه چیز را همراه سؤال بنویس: آخرین مرحله‌ای که مطمئنی درست است، اولین مرحله‌ای که مبهم است و حدسی که دربارهٔ علت داری. نمونه: «تا تجزیهٔ صورت کسر را فهمیدم؛ نمی‌دانم چرا عامل مشترک با مخرج ساده می‌شود؛ آیا شرط ناصفر بودن لازم است؟» چنین پرسشی پاسخ دقیق‌تری از «حل کن» می‌گیرد.

بعد از گرفتن پاسخ چه کنیم؟

1. پاسخ را ببند و همان سؤال را از نو حل کن.
2. عدد یا شکل سؤال را کمی تغییر بده و دوباره حل کن.
3. گام گمشده را در یک جمله داخل دفترچه خطا ثبت کن.

اگر فقط پاسخ را بخوانی، مسئله حل شده است؛ اگر بتوانی پل را برای مسئله‌ای تازه بسازی، یادگیری اتفاق افتاده است.